(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.242. అధ్యాయః 242
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
మహేశ్వరేణ పార్వతీంప్రతి ప్రాణినాం మరణస్య స్వాభావికత్వయత్నసాధ్యత్వభేదేన ద్వైవిధ్యకథనపూర్వకం ద్వితీయస్య యోగాదినా శరీరత్యాగాదిభేదేన చాతుర్విధ్యకథనేన తస్య మహాఫలహేతుత్వకథనం॥ 1 ॥ కామక్రోధాదినా శరీరత్యాగస్య నకరభోగహేతుత్వకథనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

భగవన్మానుషాః కేచిత్కాలధర్మముపస్థితాః।
ప్రాణమోక్షం కథం కృత్వా పరత్రి హితమాప్నుయుః॥ 13-242-1(90940)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-242-2x(7661)
హంత తే కథయిష్యామి శృణు దేవి సమాహితా।
ద్వివిధం మరణం లోకే స్వభావాద్యత్నతస్తథా॥ 13-242-2(90941)
తయోః స్వభావం నాపాయం యత్నతః కరణోద్భవం।
ఏతయోరుభయోర్దేవి విధానం శృణు శోభనే॥ 13-242-3(90942)
కల్యాకల్యశరీరస్య యత్నజం ద్వివిధం స్మృతం।
యత్నజం నామ మరణమాత్మత్యాగో ముమూర్షయా॥ 13-242-4(90943)
తత్రాకల్యశరీరస్య జరా వ్యాధిశ్చ కారణం।
మహాప్రస్థానగమనం తథా ప్రాయోపవేశనం।
జలావగాహనం చైవ అగ్నిచిత్యాం ప్రవేశనం॥ 13-242-5(90944)
ఏవం చతుర్విధః ప్రోక్త ఆత్మత్యాగో ముమూర్షతాం।
ఏతేషాం క్రమయోగేన విధానం శృణు శోభనే॥ 13-242-6(90945)
స్వధర్మయుక్తం గార్హస్థ్యం చిరమూఢ్వా విధానతః।
తత్రానృణ్యం చ సంప్రాప్య వృద్ధో వా వ్యాధితోఽపి వా॥ 13-242-7(90946)
దర్శయిత్వా స్వదౌర్బల్యం సర్వానేవానుమాన్య చ।
సర్వం విహాయ బంధూంశ్చ క్రమాణాం భరణం తథా॥ 13-242-8(90947)
దానాని విధివత్కృత్వా ధర్మికార్యర్థమాత్మనః।
అనుజ్ఞాప్య జనం సర్వం వాచా మధురయా బ్రువన్॥ 13-242-9(90948)
అహతం వస్త్రమాచ్ఛాద్య బద్ధ్వా తత్కుశరజ్జునా।
ఉపస్పృశ్చ ప్రతిజ్ఞాయ వ్యవసాయపురసరం॥ 13-242-10(90949)
పరిత్యజ్య తతో గ్రాంయం ధర్మం కుర్యాద్యథేప్సితం।
మహాప్రస్తానమిచ్ఛేచ్చేత్ప్రతిష్ఠేతోత్తరాం దిశం॥ 13-242-11(90950)
భూత్వా తావన్నిరాహారో యావత్ప్రాణవిమోక్షణం।
చేష్టాహానౌ శయిత్వాఽపి తన్మనాః ప్రాణముత్సృజేత్।
ఏవం పుణ్యకృతాం లోకానమలాన్ప్రతిపద్యతే॥ 13-242-12(90951)
ప్రాయోపవేశనం చేచ్ఛేత్తేనైవ విధినా నరః।
దేశే పుణ్యతమే శ్రేష్ఠే నిరాహారస్తు సంవిశేత్॥ 13-242-13(90952)
అప్రాణం తు శుచిర్భూత్వా కుర్వందానం స్వశక్తితః।
పుణ్యం పరిత్యజేత్ప్రాణానేష ధర్మః సనాతనః।
ఏవం కలేవరం త్యక్త్వా స్వర్గలోకే మహీయతే॥ 13-242-14(90953)
అగ్నిప్రవేశనం చేచ్ఛేత్తేనైవ విధినా శుభే।
కృత్వా కాష్ఠమయం చిత్యం పుణ్యక్షేత్రే నదీషు వా॥ 13-242-15(90954)
దైవతేభ్యో నమస్కృత్వా కృత్వా చాపి ప్రదక్షిణం।
భూత్వా శుచిర్వ్యవసితః ప్రవిశేదగ్నిసంస్తరం।
సోపి లోకాన్యథాన్యాయం ప్రాప్నుయాత్పుణ్యకర్మణాం॥ 13-242-16(90955)
జలావగాహనం చేచ్ఛేత్తేనైవ విధినా శుభే।
ఖ్యాతే పుణ్యతమే తీర్థే నిమజ్జేత్సుకృతం స్మరన్॥ 13-242-17(90956)
సోపి పుణ్యతమాఁల్లోకాన్నిఃసంగాత్ప్రతిపద్యతే।
తతః కల్యశరీరస్య సంత్యాగం శృణు తత్వతః॥ 13-242-18(90957)
రక్షార్థం క్షత్రియః శ్రేష్ఠః ప్రజాపాలనకారణాత్।
యోధానాం భర్తృపిండార్థం గుర్వర్థం బ్రహ్మచారిణాం॥ 13-242-19(90958)
గోబ్రాహ్మణార్థం సర్వేషాం ప్రాణత్యాగో విధీయతే।
స్వరాజ్యరక్షణార్తం వా కుజనైః పీడితాః ప్రజాః॥ 13-242-20(90959)
మోక్తుకామస్త్యజేత్ప్రాణాన్యుద్ధమార్గే యథావిధి।
సుసన్నద్ధో వ్యవసితః సంప్రవిశ్యాపరాఙ్ముఖః।
ఏవం రాజా మృతః సద్యః స్వర్గలోకే మహీయతే॥ 13-242-21(90960)
తాదృశీ సుగతిర్నాస్తి క్షత్రియస్య విశేషతః।
భృత్యో వా భర్తృపిండార్థం భర్తృకర్మణ్యుపస్థితే॥ 13-242-22(90961)
కుర్వంస్తత్ర తు సాహాయ్యమాత్మప్రాణానపేక్షయా।
స్వాంయర్థం సంత్యజేత్ప్రాణాన్పుణ్యాఁల్లోకాన్స గచ్ఛతి॥ 13-242-23(90962)
స్పృహణీయః సురగణైస్తత్ర నాస్తి విచారణా।
ఏవం గోబ్రాహ్మణార్థం వా దీనార్థం వా త్యజేత్తనుం॥ 13-242-24(90963)
సోపి పుణ్యమవాప్నోతి ఆనృశంస్యవ్యపేక్షయా।
ఇత్యేతే జీవితత్యాగే మార్గాస్తే సముదాహృతాః॥ 13-242-25(90964)
కామక్రోధాద్భయాద్వాఽపి యది చేత్సంత్యజేత్తనుం।
సోఽనంతం నరకం యాతి ఆత్మహంతృత్వకారణాత్॥ 13-242-26(90965)
స్వభావం మరణం నామ న తు చాత్మేచ్ఛయా భవేత్।
యథా మృతానాం యత్కార్యం తన్మే శృణు యథావిధి॥ 13-242-27(90966)
తత్రాపి మరణం త్యాగో మూఢత్యాగాద్విశిష్యతే।
భూమౌ సంవేశయేద్దేహం నరస్య వినశిష్యతః॥ 13-242-28(90967)
నిర్జీవం వృణుయాత్సద్యో వాససా తు కలేవరం।
మాల్యగంధైరలంకృత్య సువర్ణేన చ భామిని॥ 13-242-29(90968)
శ్మశానే దక్షిణే దేశే చితాగ్నౌ ప్రదహేన్మృతం।
అథవా నిక్షిపేద్భూమౌ శరీరం జీవవర్జితం॥ 13-242-30(90969)
దివా చ శుక్లపక్షశ్చ ఉత్తరాయణమేవ చ।
ముమూర్షూణాం ప్రశస్తాని విపరీతం తు గర్హితం॥ 13-242-31(90970)
ఔదకం చాష్టకాశ్రాద్ధం బహుభిర్బహుభిః కృతం।
ఆప్యాయనం మృతానాం తత్పరలోకే భవేచ్ఛుభం।
ఏతత్సర్వం మయా ప్రోక్తం మానుషాణాం హితం వచః॥ ॥ 13-242-32(90971)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ద్విచత్వారింశదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 242 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.